Mustafa Çulcu

Futbolumuzda eğitimli, cesaret, yetenek, tecrübe, atletik yapı, kendini güncelleyen, evrensel kuralları yorumlayan-uygulayan ve yabancı dil bilen hakemlere, hakem yöneticiliğinde ise yönetim becerileri olan marka ustalara ve de liyakatli ekiplere ihtiyaç var. Tıpkı FIFA'da Collina Busacca, UEFA'da Rosetti, İspanya'da Borbalan, İngiltere'de Web, İtalya'da Rocchiörnekleri gibi…
Bizde ise Süper Lig'de sadece 6 maç yönetmiş Ferhat Gündoğdu, MHK Başkanı; Süper Lig de kural hatası yapmış ve maçı tekrarı olmuş Sebahattin Şahin, Eğitim Sorumlusu; VAR'da koordinatör yardımcısı ise Yaşar Kemal Uğurlu.
Elit hakem Halil Umut Meler dahil 7 FIFA hakemine geçen sezon UEFA'dan gelen maç sayısı sadece 14... İspanya ile oynadığımız milli maçı yöneten Micheal Oliver'a geçen sezon UEFA'da tek başına gelen maç sayısı ise 18... Yunus Yıldırım, MHK'den gönderildi, sonra FIFA gözlemcisi yapıldı! UEFA'da 500'den fazla maç oynandı, diğer gözlemciler üçüncü maçlarına giderken ona hiç maç gelmedi. Neden?
Türkiye-Almanya basketbol final maçında 36 faul oldu. Gaziantepspor-Kocaelispor maçında çalınan faul sayısı 40, Rizespor- Gençlerbirliği maçında 36. Biri 28X15 metre parke üzerinde, diğeri 105X68 metre oyun alanında. Günlerdir, 'Onuachu gol öncesi Skriniar'a faul yaptı mı? VAR müdahalesi ve gol iptali doğru mu?' bunu tartışıyoruz. Büyük fotoğrafı bıraktık vesikalıkla uğraşıyoruz. Esas sorgulanması gereken eğitim ve yönetim kalitesi olmalı.
Hakemler, maçı kim veriyorsa onun gözünün içine bakarlar. Başarılı performansına rağmen evde oturuyorsa, arkadaşı hatalarına rağmen maça gidiyorsa en tehlikeli mesajı alır. Maçlara hakem atamak sanattır. Kurumsal parametrelerden ayrılmadan, objektif ve çok dikkatli olmak zorunluluktur. 'Kulüpler eski hakemlerden bıktı, genç isimler görmek istiyor' diye acemileri yetiştirmeden, hazırlamadan cenderenin içine atarak 'Alın size genç hakem' demek değişim değildir. Aksine büyük futbol ekonomisini hiçe saymaktır.

HİÇ DERS ALMIYORLAR

Sara, Cerny, İlkay, Asensio, Onana, Toure, Onuachu, Ederson'lara milyon Euro'ları verip getireceksin, maçları çaylaklar ordusu Ozan Ergün, Davut Dakul Çelik, Alper Akarsu, Batuhan Kolak'lara teslim edeceksin! Futbolumuza, takımlara, oyunculara ve hakemlere çok yazık oluyor. Yeni isimler maç yönetmeyi, oyunu ve ruhunu okumayı hatta futbolu bilmiyorlar. VAR'a yaslanmadan yapamıyorlar. Çünkü korkuyorlar! VAR'ı alın, sudan çıkmış balığa dönerler. Sahada ve VAR'da balans kararlar, kartlar ve uygulamalarla futbolumuzu provoke ediyorlar. Atama yapmak sanattır derken; Geçen sene Trabzonspor-Fenerbahçe maçına tecrübesiz Oğuzhan Çakır'ı atayan aynı zihniyet, bu sezon da Fenerbahçe-Trabzonspor maçına sanki geçmişte hiçbir şey yaşanmamış gibi daha tecrübesizi Ozan Ergün'ü atamak, VAR'a daha da tecrübesiz Davut Çelik'i oturtmak akıl tutulmasından başka bir şey değildir. Kulüpler tepki verince de kolaya kaç, hakemi feda et, koltuk ömrünü uzat! Bakın, bu iş bilmezliğiniz bugün iki değerli camiayı karşı karşıya getirdi, kriz yarattı. Hakemleri de en az beşer yıl yıprattı ve yaşlandırdı.
Sözün bittiği yerdeyiz…

Geçen sezon Premier Lig'de Manchester derbisinde kalelerde Ederson ve Onana vardı. Maçın hakemi FIFA John Brooks idi. Bu akşam her iki kaleci sahada. F.Bahçe ve Trabzonspor'un kadro değeri 400 milyon euro. Bu büyük ekonomiyi biz de kim yönetiyor acemi Ozan Ergün Ülke hakemliği kim yönetiyor? Süper Lig'de 25 yıl önce 6 maç yönetmiş sunum ustası MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu! Böyle bir maçı bırakın yönetmeyi 4. hakem bile çıkmamış bu tür maçların ne havasını ne atmosferini ne ruhunu asla anlayamaz, bilemez.
Acemiler ordusunun VAR koordinatörü Yaşar Kemal Uğurlu hakem eğitiminin başı ülkemizde kural hatasından dolayı ilk defa maç tekrarına sebep olan Sebahattin Şahin! Sözün bittiği yerdeyiz... Trabzonspor'un Onuachu ile attığı gol öncesi Skriniar ile olan mücadelesinde ellerin/kolların illegal kullanımı yok dirsek silah olarak kullanılmıyor top kazanma mücadelesi içinde arkada bulunan Skriniar'a sadece mücadele gereği doğal bir temas var. Hakem oynatıyor. Peki VAR niye karışır? Niye hakemi OFR'ye çağırır? Trabzonspor'un buz gibi golü badem oldu. Sonra Kerem'e kayarak gelen Okay'ın hareketi ciddi faullü oyundan ihraç ama hakem sarı veriyor! Okay her iki ayağını da kullanıyor acımasızlık içeren bu hareketi hakem sahada veremiyor çünkü ciddi faullü oyunu bilmiyor! Bu maçlara o kadar kolay geldiler ki yönettikleri ekonominin ne olduğunun farkında değiller ve hakemliği bilmiyorlar. MHK'nin başında VAR'ın başında hakemliği ve eğitimi bilmeyenlerle bu iş bu kadar olur!
İsmail 23'de Folcarelli'ye girişinde sarı görmesi gerekirken hakem pas geçiyor ama bu kez 41'de Savic'e yaptığı faulde uydurma sarı görüyor, asla sarı değil şaka gibi! Onuachu alkışlıyor Fatih Tekke alkışlıyor hakem gördüğü halde pas geçiyor. Brown'a yaptığı kontrolsüz harekette Ozan Tufan net sarı olmalıydı vermedi. Fred benzer hareketi Ozan'a yaptı o da sarı ama ona da vermedi. Sahada şuursuz bir hakem rezalet kararlar vardı. Faullerde kartlarda maç yönetiminde ve kontrolünde sınıfta kaldı. Saha da VAR da ve yanlar da çok kötü bir hakemlik seyrettik. Maç bitti ise şükretmeliyiz. Tuz koktu...

Eyüpspor önde Dragus'u ve yanında Ampem'i bırakıp beşli kalabalık savunma ile özellikle blok arası Galatasaray'lı oyunculara hat kıran pası hiç aldırmadı. Galatasaray da önde baskı, tempo, ritim yok üreten futbol yok. Sane ve Yunus halfspace bölge değişikliği yaptılar ama sonuç yok. Öyle kısır bir futbol ki ilk şut 41'de geldi. Vah ki vah futbol ekonomimize! Biz bu futbol için mi çuvalla milyon Euroları saçıyoruz? Galatasaray'da Sane, İlkay, Sara ve İcardi ayağa pas bekleyen aynı kimlikte oyuncular olunca işi kolaylaşan rakip savunma öz güvenle öne çıkmaya başladı. İşte bu onlar için intihar oldu. Çünkü oyuncu değişiklikleri ve formayı özleyen Barış Alper oyunun akışını değiştirdi. Galatasaray kötü de oynasa galip gelmeyi biliyor. Ancak bu futbol Şampiyonlar ligi için asla yeterli değil

Batuhan Kolak 29 yaşında tecrübesiz ama kumaşı iyi bir hakem. Maçta ilk faul 13'te oldu. Hakemi zorlayacak pozisyon yoktu. 37'de İcardi-Claro pozisyonunda Galatasaray penaltı bekledi, hakemin devam kararı doğru. Eyüpspor'un Robin Yalçın ile attığı gol açık ofsayt iptal doğru. Rakiplerine kontrolsüz hareketlerinden dolayı Sanchez'e ve Claro'ya net sarılar çıkmalıydı ama hakem göstermedi. Sanchez'in itiraz ettiği pozisyon uydurma bir faul. İtiraza çıkan sarı doğru. 70'de Kerem'in Barış Alper'e yaptığı net faulü atlamamalıydı. Bunlara dikkat etmeli. Maçı 21 faul 3 sarı kartla tamamladı. Deneyim kazandıkça çok daha iyi olacak umut veren bir hakem izledik. Kutlarım.

Son yılların en yetenekli en iyi jenerasyonuna sahip bir milli takımımız var. Lakin karşımızda da genetiğinde ayağa pas, pres, saha parselasyonu olan futbolun tüm aksiyonlarını başarı ile yapan üst düzey bir sistem takımı var. Yetenekli, kreatif, çabuk, atletik, adam eksilten, oyun aklı ve ezberi olan oyunculardan kurulu. İspanya ile aramızda büyük sıklet farkı olduğu net ortaya çıktı. İspanya ritimli hızlı pas ve çabuk oyunu ile daha ilk yarıda farkı yakaladı. Kanat beki ile stoper arasına defans arkasına atılan toplarda sıkıntı yaşıyorlar. Kerem ile böyle bir pozisyon yakaladık lakin ofsayttı.

Böyle bir takıma karşı önde Yunus, Arda, Kenan, Kerem dörtlüsü ile oynayınca lüks oldu. Savunmada yetersiz kaldık ve çok açık verdik. Böyle bir savunma anlayışını rakip iyi kullandı farka gitti. Her atakta çok kalabalık geldiler ve goller buldular. Gürcistan maçına da İspanya maçına da aynı kadro ve aynı oyun anlayışı ile çıkmak ne kadar doğruydu? Çünkü iki takım arasında oyun anlayışı olarak siyah ile beyaz gece ile gündüz kadar fark var. Dünya futbolu ile aramızdaki farkı görme açısından çok ders çıkarmamız gereken kötü bir test maçı oldu. Üzücü bir sonuç.

İngiliz Micheal Oliver 40 yaşında Uefa'nın ve İngiltere'nin tartışmasız en iyi hakemlerinden. Geçen sezon UEFA ve FIFA'da 18 maçla bizim 7 FIFA hakeminin tamamından daha fazlasını tek başına yönetti. VAR hakemi ise 38 yaşında Avustralya kökenli olup ilk defa Premier Lig'de maç yöneten yabancı Jarred Gillet. Perşembe akşamı Yunanistan- Belarus maçında düdük çaldı. UEFA maça hakem ataması olarak özen göstermiş. Oliver maçta hiç zorlanmadı. İspanya'nın 4. golü öncesinde Eren ile Torres hava topunda faul yoktu hakem doğru kararla oynattı. İlk yarıda Yamal lehine çok basit temasa bir faul çalmanın dışında sahada oyuna katkı sağlayan muhteşem bir hakem vardı. Sarı kart göstermeden 15 faul ile maçı tamamladı.