Mustafa Çulcu

Trabzonspor'da fırtınalı geçen günlerde göreve gelen Hüseyin Çimşir fark yaratmak adına bir dokunuş yapmalıydı ama o 3 dokunuş yaptı. Ligde bu maça kadar bir kez ilk 11'de yer alan Pina ve Aral Şimşir ile ve de bu sezon ilk 11'de hiç yer almayan Ozan Tufan ile başladı. Dağınık Gençlerbirliği savunması karşısında kanatlardan çok etkili gelen Aral ve Pina yaptıkları asistlerle buna olumlu cevap verdiler. Ozan ise Fabinho'nun yanında iyiydi. Uzun süredir suskun olan büyük golcü Onuachu iki golle döndü. Penaltıyı Salah'a bırakması çok kıymetli bir davranıştı. Alkışı hak etti. Sakatlanıp çıkması şanssızlıktı. 22 dakikada atılan üç golle çözülen rahatlayan oyunda Trabzonspor savunmasının kalesinde Gençlerbirliği'ne pozisyon vermesi sorgulanmalı. Trabzonspor'un yeni transferi Dju oyuna girdiği gibi yakaladığı bire bir pozisyonda son vuruşu iyi yapabilmiş olsa golle başlamış olacaktı. O olmadı ikinci yarıda yakaladığı fırsatı gole çevirdi. Oynadıkları oyundan keyif aldıkları her haliyle belli olan Trabzonspor ikinci yarıda bulduğu gollerle farkı açtı. Lider oyuncu Salah'ı izlemek ayrı bir keyif.

Çağdaş Altay 3. dakikada Diabate'ye gösterdiği sarı kart ne derece doğru ise 45+2 de Aral'ı benzer şekilde durduran ve büyük bir avantajı kesen Traore'ye göstermediği sarı kart o derece yanlıştı. Hakemliğinde standardı, kaliteyi yakalamak ve gelişmek istiyorsa bu iki kararı tekrar tekrar izlemeli. Trabzonspor penaltısını kendisinin vermesini beklerdim. Önü açık ve görüyor, Nwaiwu topa vurdu; Fıratcan ona vurdu. Kolay çözülecek net bir penaltı lakin veremedi, VAR müdahalesi yedi. 80'de Metehan'a Thalisson'un hareketi net penaltıydı veremediler. Ligde 4 haftada 3 maç yaptı. Çağdaş Altay adına iyi performans. Bu maçın farklı skorla bitmesi hakem için büyük avantaj oldu.

Her iki takımın da taktik sadakatle ve kontrollü başladığı oyunda hiç de düşündüğümüz gibi güçlü orta alan mücadelesi seyretmedik. Rakip kaleye kolay gidişler ve final pası öncesinde top kayıpları oldu. Beşiktaş kendi iç saha oyununu bu maçta da devam ettirdi. Atak oynayan taraftı. Fenerbahçe, taçtan gelen topta Beşiktaş savunması hata yapınca Skriniar ile golü buldu. Sol kanadı etkili kullanan Beşiktaş Trossard'ın ayak dışı ile mükemmel pasında Rıdvan'ın klas vuruşu ile beraberliği yakaladı. İkinci yarı sanki Beşiktaş kendi evinde oynarcasına temposunu hiç düşürmeden hücum oynadı. Cesur ve akıllı oyunla derbiyi kazanmayı bildi. Halil Umut Meler kuşkusuz ligin en kariyerli hakemi. 6'da ceza alanı içinde Oğuz ile mücadele esnasında yerden seken top Agbadou'nun omuz-kol bölgesinden sekiyor. Bu görüntüler ile temasın yerini çözmek çok zor. Hakem devam dedi. En yakındaki İrfan Can pozisyonu en iyi görendi, o da hiçbir reaksiyon vermedi. 50'de Vlahovic'in attığı golde Kante ile mücadelesinde karşılıklı basit bir temas var fakat hakem faul verdi. Neye faul verdiğini anlamak mümkün değil!

Oysa bu temas modern futbolda faul değil buz gibi goldü. Skriniar Vlahovic eşleşmesini maç başından itibaren çözmedi. Hakemler oyuncuları tanımalılar geçmişlerinde yaşadıklarını bilmeliler. 52'de yaşanan krizde Skriniar, Vlahovic'in boğazını sıkıyor. Vlahovic de Skriniar'a anlamı kötü olan kabul edilemez bir el işareti yapıyor. Her iki oyuncu da sarı değil, kırmızı kart olmalıydı. Hakem sarı ile geçiştirdi. 75'te Beşiktaş ceza alanı ön çizgisinde Salih'in Kerem'e net bir faulü var. Çizgi içinde olsa VAR devreye girerdi ama girmedi. Demek ki dışarıda. Pozisyon dışarıda ise Halil Umut Meler frikik ve sarı kart vermeliydi ama hiçbir şey vermedi devam dedi. Büyük hata. Meler ürkek ve tedirgindi. İsmi ile durumu idare etmeye çalıştı daha iyi performans beklerdim. 39 faul, 7 sarı kartla tamamladı. Bu maç Meler için köprüden önce son çıkıştı, uçurumdan aşağı atladı.

Galatasaray yüksek ön alan baskısı ile Başakşehir'i sahasına hapsetti. Baskıdan panikleyen Başakşehir'in savunması çıkarken yaptığı pas hatasını değerlendiren Osimhen golü buldu.
Biyonik adam Osimhen ön alanda baskı yapıyor, geriye geliyor top çıkarıyor, savunma arkasına atılan toplara koşuyor derken talihsiz bir sakatlıkla oyundan çıktı.
Lemina-Sanchez ikilisi takımı öne çıkarırken Torreira'nın ön bölgeye desteği çok etkili oldu.
Sane kanat değiştirerek serbest oynuyor. Osimhen'li Galatasaray ile Osimhen'siz Galatasaray siyah ile beyaz kadar farklı.
Öyle ki çıkana kadar Galatasaray rakip ceza alanına 11 kez girerken, oyundan çıktıktan sonra giremedi.

Başakşehir ikinci yarı daha etkili oldu. Osimhen'in yokluğunda üretemeyen Galatasaray'da Leao girince oyun seviye atladı.
Torreira'nın golündeki pas trafiği baş döndürücüydü. Galatasaray savunmasında sorunlar devam ediyor.
Kadir Sağlam'ın maçın ilk yarısında çaldığı 18 faulün en az 14 tanesi yalan, çünkü faul değil. En doğru kararı Yunus'a yapılan faul ve Operi'ye gösterdiği sarı kart.
Faul ve kart standardı yok. Çifte standart uygulamaları var. 63'te verdiği penaltıda Sallai önce basit çekip bırakıyor, sonra sağ kolu ile Fayzullayev'in boynuna teması var.
Bunu hakem görebildiyse bravo.
Penaltı ve sarı hakemin kararıdır, VAR karışmaz. Umut Bozok'un direkt ihracı doğru.
Sanchez'in iptal edilen golü VAR tespiti ile ofsayt. 5 sarı kart, 1 kırmızı kart ve 29 faul topun oyunda kaldığı dakika: 51.17. Hakemin performansı taşıdığı kokartla ters orantılı.

Trabzonspor'da yaşanan Fatih Tekke'nin istifasındaki sıkıntılı süreç bitmiş, yerini sevgi yumağı ve üst seviye takım birlikteliği almış.
Ancak bu pozitif atmosfer sahadaki oyuna yansımadı.
Trabzonspor bazı anlarda iyi göründü o kadar. Salah'ın kontrataktan attığı gol dışında pozisyon yok.
Onana'nın öne attığı uzun topları Amed savunması çok kolay karşıladı ve kazanılan toplarla etkili hücum organizasyonları geliştirdiler. Onana kalesinde devleşti, 5 kurtarışı var.
Topa sahip olan direkt kaleyi ve golü düşününce orta alanlar çabuk geçildi.

Trabzonspor golü ararken savunma güvenliğini kaybedince golü yedi. Onuachu'nun kendini bulması için bir gole ihtiyacı var. Çok aradı istedi ama olmadı.
Atilla Karaoğlan'ın karta girmeme ısrarı yanlıştı. Oyunun sertleşmesine, gerilmesine ve itirazlara neden oldu. Ballet sanki hakemin koruma kalkanındaydı.
İlk yarının uzatma dakikalarında Dia Saba'nın ortasında Melih'in sol kolu açık genişlemiş ve topla oynayan kol konumundaydı. Penaltı kararı doğru.
Onana'nın kurtarışında golü atan Sor'un ceza alanına erken girip girmediğini VAR inceledi. Teknolojiye ve VAR'a inanmak durumundayız.
Tamam da çıplak gözle maç yayınında Sor'un ceza alanına erken girdiğini, topa vurduğunu ve golü attığını görüyoruz. VAR bunu nasıl inceledi, nizami saydı anlayamadık.
Bu karar bir skandal… 70'te Mustafa Eskihellaç'ın pozisyonu ofsayt değil, lakin düşmesinde de temas yok, kendini attı, penaltı değildi.
Amed'in attığı ikinci golde, golü atan oyuncu topun gerisinde, ofsayt yok. Gol temiz. Hakem Atilla Karaoğlan'ın baskı altında, endişe ve kaygılı olduğu her kararında yüzünden okunuyordu.

Fenerbahçe kanatlardan çok etkili ve baskılı başladı. Özellikle Oğuz Aydın ile Brown'ın uyumu her geçen maç daha da yükseliyor. Atılan golde bu kanattan bu ikilinin müthiş organizasyonu ile geldi. Greenwood ilk yarıda istediği topları alamadı. Vedat Muriç'in derine gelip top alması son vuruşlarda diri kalmasını engelliyor. Fenerbahçe'nin yükselen yıldızı Oğuz Aydın muhteşem golüyle farkı ikiye çıkardı. Farktan sonra İsmail Kartal'ın hamleleri doğru ve yerindeydi. Samsunspor geçen yıldan çok uzakta. Sistemini oturtan Fenerbahçe galibiyeti hak eden taraftı. Yasin Kol, modern futbola uzak, kafasına göre kendi kuralları ile maç yöneten, her pozisyonda iletişim becerisi olarak çatık kaş kullanarak oyuncuları disipline etmeye çalışan eskiyi çağrıştıran nesli tükenmiş son kale bir hakem. Samsunspor oyuna sert başladı ama hakem oyunu okuyamadı.

5'te Guarino'nun Vedat Muriç'e kayarak geç kalıp sınırları zorlayan kontrolsüz hareketi net penaltı ve sarı kart. Ama Yasin Kol ve VAR olayın vallahi farkında değiller, vermediler! Çünkü kafaları çok karışık. Hava topunda Oğuz'un aleyhine elle oynama çaldı, şaka gibi! Teknik Direktör Fink'e sarı kart doğru İsmail Kartal aynısını yaptı ona niye yok? 44'te Semedo yerdeki Yalçın'ın bacağına kramponun tümüyle bilerek görerek isteyerek basıyor ve üzerinde kalıyor. Güç transferi var, sakatlayıcı hamle var... Ciddi faulden ihraç olmalıydı. Hakemler oralı bile olmadılar! Yasin Kol maçtan o kadar kopuk ki fauller, kartlar... Neleri neleri atladı! Herhalde haftaya oynanacak derbiyi bekliyordu. Bu maç gelince morali bozuldu. Oyuncular hakemi çözdüğü için sahada cezaları kendileri kesmeye başladı. Hakem ve VAR adına utanç verici bir performans. Yatıp kalkıp skora dua edin yoksa kontrol altına alamadığınız bu kontrolsüz güç her şeyi bitirecekti.

Galatasaray ilk yarıda top tutamadı, hızlı pas yapamadı, kanatları etkili kullanamadı. Önde baskı yok beklenen tempolu oyunu bir türlü kuramadı. Savunma ise pamuk gibi. Takımın ateşleyicisi Torreira'nın sanki barutu bitmiş. Tek hücum planı savunmadan Osimhen'e uzun top şişir, arkadan seyret, gol bekle.
Galatasaray'da inanılmaz mental ve fiziksel çöküş var. Göztepe fiziksel mücadeleyi seven, 3'lü savunma yapan, kanatları hücuma katılan, kolay teslim olmayan, duran toplarda etkili geçiş oyununu iyi oynayan dominant bir takım. Galatasaray hücumlarında 5-3-2 ile topun arkasına geçip savunmayı kalabalık tutarak açık alan bırakmadılar.

Galatasaray, Batrakov ile ikinci yarıda etkili başladı. Osimhen tek başına takım.
Oynadı, oynattı, ateşledi, gol attı attırdı.
Maçın adamı ve galibiyetin mimarıydı.
Galatasaray galip geldi lakin oyununda sorunlar var.
Mehmet Türkmen şunu bilmeli hakemlikte esas olan; sahada kendini göstermek, görünür kılmak değil oyunu görünür, seyredilir kılmaktır. Basit temaslara faul çalmayacağız mottosu ile başladılar lakin 3. haftada seviye atladılar(!) uydurma faullere geçtiler.
İlk gol öncesi Yunus'a yapılan çekme faul ve frikik doğru ama Henrique'ye sarı eksik kaldı. 59'da Galatasaray lehine verilen penaltı sahada hakemin işi dikkatsiz bir temas hakem verir veya vermez ama VAR'ın işi değil. 70'de Barış kolunu araç olarak kullanıyor sarı doğru.
86'da Göztepe'nin penaltı beklentisinde Sanchez'in bacakları arasından seken topta VAR neyi 1.5 dakika izledi anlamış değiliz. Yazık...

Trabzonspor maça iyi başladı.
Oyuna ağırlığını koymaya başlamıştı ki Ferencvaros ilk maçta olduğu gibi sert kışkırtıcı ve yıldırıcı taktik faullerle oyunu kızıştırdı.
Bu tuzağa ilk düşen Milanovskyi oldu. Rakibine yaptığı sakatlayıcı ciddi faullü oyundan hakem ve 1 numaralı yardımcı hakem desteği ile ihraç oldu. Erken 10 kişi kalan Trabzonspor'da dengeler bozuldu.
Sinirlenen Cabral'ın kanadını etkili kullanan Ferencvaros sonuca gitti. Cabral'ın ihracı ile 9 kişi kalan Trabzonspor farklı mağlubiyetle Avrupa ligine veda etti. Konferans Ligi'nde yoluna başarılar dilerim.

Maçın hakemi 36 yaşındaki Rade Obrenovic Ocak 2026'da elit kadroya yükseldi. Bu yönetimi ile gördük ki henüz elit ve güçlü bir profil değil.
Maça taktik faullerle başlayan Ferencvaros'a karşı önlem alamadı, oyunu gerdi. Sahada kendisinin gördüğü pozisyonda önce sarı çıkardı sonra yardımcısından gelen destekle kırmızıya döndü. Pozisyon kırmızı kart. Bunu bile çözemeyen yurttaşı UEFA Başkanı Ceferin'den aldığı itici güç ve destekle buralara gelen sıradan bir hakem.
Cabral-Yusuf mücadelesinde dikkatsiz bir temasa Ferencvaros lehine penaltı verdi. Peki... Cabral'a ikinci sarıdan kırmızı niye?
Eğer sözlü itirazdan ikinci sarı verdi ise o başka!
Penaltıda kaleci Onana'ya itirazdan çıkan sarı tamam devamında Onana davranışları ile hakemin otoritesini varlığını yerle bir etti ama hakem Obrenovic cesaret edip ihraç edemedi! Ezildi, inandırıcılığı bitti.
Zaten maçın başından itibaren yoktu.

Fenerbahçe turu geçerek 18 yıllık özlemi bitirdi. Moral, motivasyon ve ekonomik olarak daha da güçlenecek. Her iki takım önde şiddetli baskı yerine kontrollü oyunu tercih etti. Ne yaptığını ne istediğini bilen Fenerbahçe kaleci Ederson ile savunma arkasına atılan uzun toplarla ve kanat hücumları ile gol aradı. Rakibini 4-4-2 gibi karşıladı. Kanat ortalarında Vedat Muriç çok aktif oldu. Attığı gol takip ve ustalıktı. Brown'ı bindirmelerini Oğuz'un pasla beslemeleri bu ikilinin uyumu çok etkiliydi. 60. dakikaya kadar orta alan ve oyun kontrolü Fenerbahçe'deydi. Lyon ikinci yarı çaresiz risk aldı, öne çıktı. Oyunda silik kalan Talisca ile 11'e 10 gibi oynayan Fenerbahçe de İsmail değişikliği tam zamanında geldi. Skriniar o kadar kötü pozisyon alıyor ki yenilen golde hatası çok büyüktü. İsmail hocanın skoru korumak topu önde tutmak için hamleleri doğruydu. Zor oldu ama Fenerbahçe tarih yazdı, hak ettiği yerde tüm oyuncuları ve teknik ekibi kutlarım. İstanbul'un iki yakasında Şampiyonlar Ligi müziği dinlemek keyif verecek.

Zor maça UEFA'nın özen göstererek deneyimli 44 yaşındaki İtalyan Maurizio Mariani ve uyum içinde VAR'da görev yaptığı deneyimli yurttaşı Marco Di Bello'yu ataması doğru. Ancak bu tecrübeye rağmen maçta faul standardını ve yönetim kalitesini bir türlü oturtamadı. Saçma sapan düdükler çaldı. 47'de Vedat Muriç'in şutunda Fenerbahçe penaltı bekledi ancak Niakhate'nın sağ kolu bedene yakın kapanan destek kol konumunda devam kararı doğru. Hakem sahada penaltı verse de vermese de VAR karışamaz. 71'de Athekame Lyon'un golü öncesi Brown'a net faul yaparak topu alıyor bu seviye hakemler bunu nasıl sahada çözemez. VAR müdahalesi yed. 2 dakika seyretti. Bu kadar tecrübeye rağmen sahada güçlü bir hakem profili yoktu.

Gündemi meşgul eden konuya kitabın ortasından direkt girelim... IFAB, "Şiddetli hareket; temas olup olmamasına bakılmadan,top için mücadele etmez iken, bir oyuncunun rakibine veya takım arkadaşına,takım görevlisin, maç görevlisine,seyirciye veya diğer bir kişiye karşı aşırı güç veya gaddarlık kullanması ya da kullanmaya teşebbüs etmesidir'' diyor. Alanyaspor-Beşiktaş maçında yaşanan pozisyonda Aliti'nin Osmanlı tokadı, IFAB'ın tanımı ile net örtüşen şiddetli harekettir ve Aliti direkt kırmızı kart,Trossard sarı kart görmeliydi. Hakem görmedi, gereğini yapmadı ama VAR da yapamadı, gözüne ışık tutulmuş tavşan gibi kaldı.Bu şiddetli hareket gözden kaçmış ihlaller kapsamında VAR'ın devreye gireceği net bir pozisyondur.

DÜNYA KUPASI ÖRNEĞİ
2026 Dünya Kupası açılışı Meksika- Güney Afrika maçında Güney Afrikalı Zwane, Meksikalı Alvarado'nun kafa-yüz bölgesine benzer hatta daha hafif bir tokat attı. Brezilyalı hakem Sampaio görmedi ama VAR'da N.Gallo gördü ve devreye girdi. Hakemi izlemeye çağırdı, hakem de Zwane'yi 83'te şiddetli hareketten ihraç etti. VAR hakemi Kolombiyalı Nicolas, 2025 Dünya Kulüpler Şampiyonası'nda çeyrek ve yarı final olmak üzere 10 görev, 2026 İspanya-Arjantin finalinde AVAR olmak üzere toplam 13 görev alarak Dünya Kupası'nın en çok görev alan VAR hakemlerinden oldu. Bizim Bülent Birincioğlu ve Ferhat Gündoğdu bence Gallo'yu Türkiye'ye çağırıp yeni talimatlar ışığında eğitim vermeli, insanları yanıltma diye de uyarmalı…

ÇIK VE ANLAT BİZE!
Dünya Kupası'nda uygulama örneğini seyrettik, IFAB'ın şiddetli hareket tanımını yazdık, VAR protokolünde yeni bir versiyon yok olmasına rağmen güya MHK Başkanı "Pozisyona kart gerekiyor. Neden burada VAR devreye girmedi kısmında ise "Bariz bir tokat hamlesi ya da bariz bir kırmızı kart pozisyonu olmadığı ve işin içinde sıyırdı mı tokatladı mı? Yeni talimatlara göre VAR devreye girmez'' demiş... Hakikaten bunları dediyse bu bir skandaldır! Bakın son Avrupa Şampiyonası'nda R.Rosetti ve Dünya Kupası'nda P.Collina oynanırken ve sonrasında çıktı her şeyi anlattı sorulara cevap verdi. Lig başlayalı 2 hafta oldu. Yaşanan spesifik pozisyonlar var, ortalık toz duman! MHK Başkanı çık ve değişen ne varsa anlatmalı. Hata varsa özür dile!. Ülke futbolunu ve hakemliği yaşanan bu bilgi kirliliğinden ve kaostan kurtar.

VAR DEVREYE GİRER
Aslında sahada yeteneksizleri "Pantolon olmadıysa gömlek uyduralım" dercesine hakemliği bıraktırıp VAR'a almanın, olanı yok etmenin, yenilerini yetiştirememenin palyatif çözümlerle günü ve koltuğu kurtarmaya çalışanların ülke futbolumuza yaşattığı nokta bu. UEFA Hakem Konvansiyonuna gireli 20 yıl oldu. VAR geleli neredeyse 10 yıl olacak ama biz 'VAR devreye girmeli mi girmemeli mi' noktasındayız! Sonuç IFAB, FIFA, UEFA veya Dünya coğrafyasında nerede olursa olsun VAR da YOK da fark etmez. Aliti'nin Trossard'a tokadı şiddetli harekettir ve kırmızı karttır. VAR devreye girmelidir.

Hakemlikte "Beklenmeyeni bekleyeceksin. Sürpriz aramayacak, sürprize hazır olacaksın" diye bir motto vardır. Salah'ın ilk golünde top çizgiyi geçti ama 2 numaralı yardımcı yerinde değildi çünkü beklemiyordu. VAR desteği ile golü verdiler. Başakşehir'in penaltısı çok net. Nwaiwu'nun genişleyen set olan sağ el-kolu topla oynadı. Ali Şansalan bunu sahada vermeliydi ama beklemiyordu o da veremedi! VAR müdahalesi geldi. Penaltı 6 dakikada atıldı. 74'te Onuachu-Emin hava top kapma mücadelesinde Emin topu elle oynuyor penaltı ama tespit edemediler, veremediler! 78'de Salah'a yapılan aldatma değil sahada penaltı. Hele ki sarı karta asla değil. Salah'ın son dakikalarda attığı iki gol biri faul biri ofsayt iptaller doğru. Yıldız transferlerle ülke futbolunun kalitesi ve hızı artarken hakemler ayak uydurmakta geri kalıyorlar. Ali Şansalan şansını çok zorladı.

Adnan Deniz Kayatepe deneyime ihtiyacı olan yeni jenerasyon bir hakem. Aliti-Trossard didişmesinde Aliti topsuz alanda sinirlenince Trossard'ın kulak-yanak bölgesine iyi bir tokat attı. Şiddetli hareketten Aliti kırmızı kartla ihraç olmalıydı. Önünde olan bu pozisyonu ne hakem ne de Riva'da seyreden VAR çözemedi. Çünkü bu tür eylemlerde ne karar vereceklerini bilmiyorlar. Bunları hakemlere anlatan yok. 19'da Oh'un attığı iptal edilen golünde Aliti faul varmış gibi kendini yere attı hakeme yutturdu ve buz gibi gol iptal edildi. Benzer teması ceza alanı içinde Ümit 40'da Oh'a yaptı Oh yerde kaldı eeee niye penaltı vermediniz? İşte çifte standart buna denir. 66'da Alanya serbest vuruşunda ceza alanı üstünde yaşananlar hakemin ve VAR'ın vebali. Görüntülerde sıkıntısı var çünkü.